Apa Itu Syarikat Awam Berhad (Bhd)? Panduan Lengkap

Syarikat Awam Berhad, atau lebih dikenali sebagai Bhd, ialah entiti perniagaan yang boleh menawarkan sahamnya kepada orang ramai. Jika anda pernah melihat nama syarikat yang berakhir dengan "Bhd" sahaja tanpa "Sdn", ia bermaksud syarikat tersebut ialah sebuah syarikat awam yang ditubuhkan di bawah Akta Syarikat 2016.

Syarikat Bhd boleh disenaraikan di Bursa Malaysia dan menjual sahamnya kepada pelabur awam. Ini menjadikan ia pilihan yang sesuai bagi perniagaan berskala besar yang memerlukan modal yang tinggi untuk berkembang.

Untuk gambaran keseluruhan tentang pelbagai bentuk entiti perniagaan, anda boleh merujuk panduan Jenis Syarikat di Malaysia.

Definisi Syarikat Awam Berhad (Bhd)

Syarikat Awam Berhad ialah sebuah syarikat awam yang liabilitinya terhad kepada jumlah saham yang dimiliki oleh pemegang sahamnya. Perkataan "Berhad" di hujung nama syarikat menunjukkan bahawa liabiliti pemegang saham adalah terhad.

Berbeza dengan syarikat Sdn Bhd yang bersifat persendirian, syarikat Bhd bersifat terbuka kepada orang awam. Ini bermakna:

• Saham boleh ditawarkan kepada awam: Syarikat Bhd boleh menjual sahamnya kepada sesiapa sahaja melalui tawaran awam.
• Tiada had bilangan pemegang saham: Tidak seperti Sdn Bhd yang dihadkan kepada 50 pemegang saham, syarikat Bhd boleh mempunyai bilangan pemegang saham yang tidak terhad.
• Boleh disenaraikan di Bursa Malaysia: Syarikat Bhd yang memenuhi syarat tertentu boleh menyenaraikan sahamnya di bursa saham untuk dagangan awam.

Syarikat Bhd juga mempunyai entiti undang-undang yang berasingan daripada pemiliknya, sama seperti Sdn Bhd.

Perbezaan Bhd dan Sdn Bhd

Ramai yang keliru antara syarikat Bhd dan Sdn Bhd. Walaupun kedua-duanya ditubuhkan di bawah Akta Syarikat 2016, terdapat perbezaan yang ketara:

Aspek	Syarikat Bhd	Syarikat Sdn Bhd
Jenis syarikat	Awam (public)	Persendirian (private)
Tawaran saham	Boleh ditawarkan kepada orang awam	Tidak boleh ditawarkan kepada orang awam
Had pemegang saham	Tiada had	Maksimum 50 orang
Minimum pengarah	2 orang	1 orang
Penyenaraian di Bursa	Boleh disenaraikan	Tidak boleh disenaraikan
Tahap pematuhan	Sangat tinggi	Sederhana
Ketelusan kewangan	Penyata kewangan perlu didedahkan kepada awam	Penyata kewangan bersifat sulit
Kos pengurusan	Sangat tinggi	Sederhana

Secara ringkas, Sdn Bhd lebih sesuai untuk perniagaan kecil dan sederhana, manakala Bhd ditujukan untuk perniagaan berskala besar yang mahu mendapatkan modal daripada pelabur awam.

Syarat Penubuhan Syarikat Bhd

Untuk menubuhkan sebuah syarikat awam berhad di Malaysia, beberapa syarat utama perlu dipenuhi:

1. Minimum 2 Orang Pengarah

Syarikat Bhd memerlukan sekurang-kurangnya dua orang pengarah yang bermastautin di Malaysia. Bilangan ini lebih tinggi berbanding Sdn Bhd yang hanya memerlukan seorang pengarah. Pengarah mestilah berumur 18 tahun ke atas dan tidak pernah disabitkan dengan kesalahan tertentu di bawah undang-undang.

2. Tiada Had Bilangan Pemegang Saham

Tidak seperti Sdn Bhd yang dihadkan kepada 50 orang pemegang saham, syarikat Bhd tidak mempunyai sebarang had maksimum bilangan pemegang saham. Ini membolehkan syarikat menerima pelaburan daripada seberapa ramai pelabur yang berminat.

3. Setiausaha Syarikat

Setiap syarikat Bhd wajib melantik seorang setiausaha syarikat berlesen dalam tempoh 30 hari dari tarikh pemerbadanan. Setiausaha syarikat memainkan peranan penting dalam memastikan syarikat mematuhi semua keperluan perundangan dan peraturan yang ditetapkan oleh SSM dan Suruhanjaya Sekuriti.

4. Alamat Berdaftar dan Perlembagaan Syarikat

Syarikat Bhd mesti mempunyai alamat berdaftar di Malaysia dan perlu menyediakan perlembagaan syarikat yang mengandungi peraturan-peraturan dalaman syarikat. Perlembagaan ini akan mengawal selia hubungan antara syarikat, pengarah, dan pemegang saham.

Proses IPO (Initial Public Offering)

IPO atau Tawaran Awam Permulaan ialah proses di mana syarikat Bhd menawarkan sahamnya kepada orang awam buat pertama kali. Proses ini membolehkan syarikat mengumpul modal yang besar daripada pelabur awam.

Berikut adalah langkah-langkah utama dalam proses IPO:

1. Lantik penasihat dan penaja jamin: Syarikat perlu melantik bank pelaburan sebagai penasihat utama dan penaja jamin (underwriter) untuk menguruskan proses IPO.
2. Penyediaan prospektus: Prospektus yang mengandungi maklumat lengkap tentang syarikat, termasuk prestasi kewangan, risiko perniagaan, dan rancangan masa depan perlu disediakan.
3. Permohonan kepada Suruhanjaya Sekuriti: Permohonan untuk IPO mesti dikemukakan kepada Suruhanjaya Sekuriti Malaysia (SC) untuk semakan dan kelulusan.
4. Kelulusan Bursa Malaysia: Selepas mendapat kelulusan SC, syarikat perlu memohon penyenaraian di Bursa Malaysia.
5. Penentuan harga saham: Harga tawaran saham akan ditentukan berdasarkan penilaian syarikat dan keadaan pasaran semasa.
6. Penyenaraian dan dagangan: Setelah semua kelulusan diperoleh, saham syarikat akan mula didagangkan di Bursa Malaysia.

Proses IPO biasanya mengambil masa antara 6 hingga 12 bulan dan melibatkan kos yang sangat tinggi.

Syarat Penyenaraian di Bursa Malaysia

Tidak semua syarikat Bhd layak disenaraikan di Bursa Malaysia. Terdapat beberapa syarat yang perlu dipenuhi bergantung kepada pasaran yang dipilih:

Pasaran Utama (Main Market)

• Rekod keuntungan sekurang-kurangnya 3 hingga 5 tahun kewangan penuh
• Keuntungan sebelum cukai agregat sekurang-kurangnya RM20 juta dalam tempoh tersebut
• Permodalan pasaran minimum RM500 juta (bagi syarikat yang tidak memenuhi ujian keuntungan)

Pasaran ACE (ACE Market)

• Tiada syarat keuntungan minimum
• Mesti ditaja oleh penaja yang diluluskan
• Sesuai untuk syarikat yang sedang berkembang dan belum mencapai tahap keuntungan yang tinggi

Kelebihan Syarikat Bhd

1. Akses kepada Modal Awam

Kelebihan terbesar syarikat Bhd ialah keupayaan untuk mengumpul modal yang besar daripada pelabur awam melalui penjualan saham. Wang yang diperoleh boleh digunakan untuk mengembangkan perniagaan, membuat pelaburan baru, atau membayar hutang.

2. Kredibiliti dan Reputasi Tinggi

Syarikat yang tersenarai di Bursa Malaysia dilihat sebagai lebih dipercayai dan kukuh oleh pelanggan, pembekal, bank, dan rakan niaga. Status syarikat awam memberikan tahap keyakinan yang lebih tinggi berbanding syarikat persendirian.

3. Kecairan Saham

Pemegang saham syarikat Bhd yang tersenarai boleh menjual saham mereka dengan mudah di pasaran terbuka pada bila-bila masa. Ini berbeza dengan Sdn Bhd di mana penjualan saham memerlukan proses yang lebih rumit dan persetujuan daripada pemegang saham lain.

4. Tarikan untuk Bakat

Syarikat Bhd boleh menawarkan opsyen saham (ESOS) kepada pekerja sebagai sebahagian daripada pakej ganjaran. Ini membantu menarik dan mengekalkan pekerja berkaliber tinggi.

Kekurangan Syarikat Bhd

1. Kos Pematuhan yang Sangat Tinggi

Syarikat Bhd perlu menanggung kos pematuhan yang jauh lebih tinggi berbanding Sdn Bhd. Ini termasuk kos audit, kos penyediaan laporan tahunan, yuran penasihat undang-undang, yuran Bursa Malaysia, dan yuran Suruhanjaya Sekuriti. Kos tahunan boleh mencecah ratusan ribu ringgit.

2. Penelitian Awam

Sebagai syarikat awam, setiap aspek perniagaan akan terdedah kepada penelitian orang ramai. Penyata kewangan, gaji pengarah, transaksi pihak berkaitan, dan prestasi syarikat semuanya boleh dilihat oleh sesiapa sahaja. Ini boleh menjadi tekanan kepada pengurusan syarikat.

3. Keperluan Pematuhan yang Ketat

Syarikat Bhd tertakluk kepada peraturan yang sangat ketat daripada SSM, Suruhanjaya Sekuriti, dan Bursa Malaysia. Antaranya termasuk:

• Pelaporan suku tahunan dan tahunan
• Pendedahan maklumat penting secara segera
• Pematuhan Kod Tadbir Urus Korporat Malaysia
• Penubuhan jawatankuasa audit, jawatankuasa pencalonan, dan jawatankuasa imbuhan
• Keperluan pengarah bebas dalam lembaga pengarah

Kegagalan mematuhi peraturan ini boleh mengakibatkan penalti, denda, atau penggantungan dagangan saham.

4. Tekanan Prestasi Jangka Pendek

Pelabur awam sering menilai syarikat berdasarkan prestasi suku tahunan. Ini boleh mewujudkan tekanan kepada pengurusan untuk mengejar keuntungan jangka pendek, yang kadang-kadang bercanggah dengan strategi pertumbuhan jangka panjang.

Contoh Syarikat Bhd di Malaysia

Berikut adalah beberapa contoh syarikat awam berhad yang terkenal di Malaysia:

• Maybank Berhad - Bank terbesar di Malaysia dan salah satu institusi kewangan terbesar di Asia Tenggara.
• Tenaga Nasional Berhad (TNB) - Syarikat utiliti elektrik utama di Malaysia.
• Petronas Chemicals Group Berhad - Anak syarikat Petronas yang tersenarai di Bursa Malaysia dalam sektor kimia.
• CIMB Group Holdings Berhad - Kumpulan perbankan dan perkhidmatan kewangan terkemuka.
• Top Glove Corporation Berhad - Pengeluar sarung tangan getah terbesar di dunia.
• Axiata Group Berhad - Kumpulan telekomunikasi yang beroperasi di beberapa negara Asia.

Semua syarikat ini mempunyai perkataan "Berhad" atau "Bhd" di hujung namanya, menandakan status mereka sebagai syarikat awam berhad yang tersenarai di Bursa Malaysia.

Soalan Lazim (FAQ)

Bolehkah Sdn Bhd ditukar kepada Bhd?

Ya, syarikat Sdn Bhd boleh ditukar kepada syarikat Bhd melalui proses penukaran status yang ditetapkan di bawah Akta Syarikat 2016. Syarikat perlu meminda perlembagaannya, mendapatkan kelulusan pemegang saham melalui resolusi khas, dan memfailkan permohonan dengan SSM. Proses ini biasanya dilakukan sebagai langkah awal sebelum syarikat memohon untuk IPO.

Berapakah kos untuk menyenaraikan syarikat di Bursa Malaysia?

Kos penyenaraian di Bursa Malaysia berbeza bergantung kepada saiz syarikat dan pasaran yang dipilih. Secara kasar, keseluruhan kos IPO termasuk yuran penasihat, peguam, juruaudit, dan penaja jamin boleh mencecah RM1 juta hingga RM10 juta atau lebih. Ini belum termasuk kos pematuhan tahunan selepas penyenaraian.

Apakah perbezaan antara Pasaran Utama dan Pasaran ACE di Bursa Malaysia?

Pasaran Utama ditujukan untuk syarikat besar yang telah mempunyai rekod keuntungan yang kukuh, manakala Pasaran ACE lebih sesuai untuk syarikat yang sedang berkembang dan belum mencapai tahap keuntungan tertentu. Syarat penyenaraian di Pasaran ACE lebih longgar, tetapi syarikat mesti mempunyai penaja yang diluluskan.

Adakah semua syarikat Bhd tersenarai di Bursa Malaysia?

Tidak. Terdapat syarikat Bhd yang tidak tersenarai di Bursa Malaysia. Syarikat sedemikian dikenali sebagai syarikat awam tidak tersenarai (unlisted public company). Walaupun tidak tersenarai, syarikat ini tetap boleh menawarkan sahamnya kepada orang awam tetapi sahamnya tidak didagangkan di bursa saham.

Kesimpulan

Syarikat Awam Berhad (Bhd) ialah struktur perniagaan yang direka untuk syarikat berskala besar yang ingin mendapatkan modal daripada pelabur awam. Dengan keupayaan untuk disenaraikan di Bursa Malaysia, syarikat Bhd mempunyai akses kepada sumber pembiayaan yang luas dan menikmati kredibiliti yang tinggi.

Namun, status sebagai syarikat awam datang dengan tanggungjawab yang besar. Kos pematuhan yang tinggi, penelitian awam, dan keperluan pelaporan yang ketat menjadikan ia bukan pilihan yang sesuai untuk semua jenis perniagaan. Bagi kebanyakan usahawan, bermula dengan Sdn Bhd adalah langkah yang lebih praktikal sebelum mempertimbangkan penukaran kepada syarikat Bhd apabila perniagaan sudah cukup besar.

Jika anda baru ingin memulakan perniagaan, mulakan dengan panduan Cara Daftar Sdn Bhd untuk langkah-langkah terperinci.