Akta Syarikat 2016 (Akta 777): Apa Yang Usahawan Perlu Tahu

Pengenalan

Akta Syarikat 2016 (atau Akta 777) ialah undang-undang utama yang mengawal penubuhan dan pentadbiran syarikat di Malaysia. Ia menggantikan Akta Syarikat 1965 yang sudah digunakan selama lebih 50 tahun.

Kenapa anda sebagai usahawan perlu ambil tahu tentang akta ini? Sebab ia mengawal bagaimana syarikat anda ditubuhkan, diuruskan, dan bagaimana tanggungjawab anda sebagai pengarah atau pemegang saham. Kalau anda langgar peruntukan dalam akta ini, ada penalti yang menunggu.

Jangan risau, anda tak perlu baca keseluruhan akta yang mempunyai ratusan seksyen. Dalam artikel ini, saya akan fokus kepada perkara-perkara utama yang paling relevan untuk pemilik bisnes.

Apa Itu Akta Syarikat 2016

Akta Syarikat 2016 berkuat kuasa pada 31 Januari 2017. Ia diperkenalkan untuk memodenkan rangka kerja undang-undang syarikat di Malaysia dan menjadikan proses penubuhan serta pentadbiran syarikat lebih mudah.

Akta ini terpakai kepada semua syarikat yang diperbadankan di Malaysia, termasuk:

Syarikat Sendirian Berhad (Sdn Bhd)
Syarikat Berhad (Bhd)
Syarikat asing yang berdaftar di Malaysia
Syarikat tidak aktif

Perlu diingat, akta ini TIDAK terpakai kepada enterprise (milikan tunggal dan perkongsian). Enterprise dikawal oleh Akta Pendaftaran Perniagaan 1956.

Kalau anda nak tahu lebih lanjut tentang Sdn Bhd dan bagaimana ia berfungsi, baca panduan kami tentang apa itu Sdn Bhd.

Perubahan Utama Dari Akta 1965

Akta 2016 membawa banyak perubahan yang bertujuan untuk memudahkan urusan syarikat. Berikut perubahan-perubahan paling ketara.

1. Tiada lagi modal dibenarkan (authorized capital)

Di bawah Akta 1965, syarikat perlu menetapkan modal dibenarkan semasa penubuhan. Contohnya, modal dibenarkan RM100,000 bermakna syarikat hanya boleh terbitkan saham sehingga nilai RM100,000.

Akta 2016 menghapuskan konsep ini. Sekarang, syarikat boleh terbitkan saham tanpa had selagi diluluskan oleh pemegang saham. Ini memberikan lebih fleksibiliti kepada syarikat.

2. Saham tanpa nilai tara (no-par value shares)

Dulu, setiap saham mempunyai nilai tara (par value). Contohnya, RM1 sesaham. Sekarang, konsep nilai tara telah dimansuhkan. Saham tidak lagi mempunyai nilai tetap.

Apa maksudnya untuk anda? Ia memudahkan urusan penerbitan saham dan mengurangkan kekeliruan tentang perbezaan antara nilai tara dan nilai sebenar saham.

3. Syarikat seorang pengarah

Di bawah Akta 1965, Sdn Bhd memerlukan minimum 2 pengarah. Akta 2016 membenarkan Sdn Bhd mempunyai hanya 1 pengarah. Ini sangat membantu usahawan solo yang ingin menubuhkan Sdn Bhd tanpa perlu mencari orang lain untuk jadi pengarah.

4. Pemansuhan memorandum dan artikel persatuan (M&A)

M&A telah digantikan dengan "Perlembagaan Syarikat" (Constitution). Saya akan terangkan lebih lanjut tentang ini di bahagian seterusnya.

5. Sijil pemerbadanan digital

Sijil pemerbadanan sekarang dikeluarkan secara digital melalui sistem MyCoID. Tiada lagi sijil fizikal yang perlu diambil di kaunter SSM.

6. Pengarah berumur 18 tahun

Umur minimum untuk menjadi pengarah syarikat diturunkan dari 21 tahun kepada 18 tahun. Ini membuka peluang kepada usahawan muda untuk menubuhkan Sdn Bhd lebih awal.

7. Alamat berdaftar

Syarikat wajib mempunyai alamat berdaftar di Malaysia dan alamat tersebut perlu boleh dihubungi pada waktu pejabat. Peti surat (P.O. Box) tidak dibenarkan sebagai alamat berdaftar.

Impak Kepada Sdn Bhd

Perubahan-perubahan dalam Akta 2016 memberi impak yang besar kepada syarikat Sdn Bhd. Berikut bagaimana ia mempengaruhi operasi syarikat anda.

Penubuhan lebih mudah:

Hanya perlu 1 pengarah (sebelum ini minimum 2)
Hanya perlu 1 pemegang saham
Tiada minimum modal berbayar
Proses pendaftaran lebih cepat melalui sistem online

Pentadbiran lebih ringkas:

Mesyuarat agung tahunan (AGM) boleh dilaksanakan secara bertulis (written resolution) tanpa perlu berkumpul secara fizikal
Penyimpanan rekod syarikat boleh dibuat secara elektronik
Penyata tahunan (annual return) telah digantikan dengan laporan tahunan

Perlindungan pemegang saham:

Hak pemegang saham minoriti diperkukuhkan
Prosedur untuk menyelesaikan pertikaian antara pemegang saham lebih jelas

Kalau anda berminat untuk menubuhkan Sdn Bhd, baca panduan langkah demi langkah cara daftar Sdn Bhd.

Perlembagaan Syarikat (Gantikan M&A)

Salah satu perubahan paling ketara dalam Akta 2016 ialah penggantian Memorandum dan Artikel Persatuan (M&A) dengan Perlembagaan Syarikat (Constitution).

Apa itu Perlembagaan Syarikat?

Perlembagaan syarikat ialah dokumen yang mengandungi peraturan dalaman syarikat. Ia menentukan bagaimana syarikat diuruskan, hak dan tanggungjawab pengarah dan pemegang saham, dan prosedur untuk pelbagai urusan syarikat.

Adakah wajib?

Tidak. Ini satu perubahan besar. Di bawah Akta 2016, syarikat TIDAK wajib mempunyai perlembagaan sendiri. Kalau syarikat tidak ada perlembagaan, ia akan tertakluk sepenuhnya kepada peruntukan dalam Akta 2016.

Tapi, saya syorkan untuk mempunyai perlembagaan sendiri. Kenapa? Sebab ia membolehkan anda menyesuaikan peraturan dalaman mengikut keperluan khusus syarikat anda. Contohnya, anda boleh menetapkan syarat-syarat khas untuk pindah milik saham atau pelantikan pengarah.

Kandungan biasa perlembagaan syarikat

Nama dan jenis syarikat
Objektif syarikat (jika mahu dinyatakan)
Kuasa pengarah
Prosedur mesyuarat
Hak pemegang saham
Polisi dividen
Prosedur pindah milik saham
Prosedur penggulungan (winding up)

Setiausaha syarikat anda biasanya akan membantu menyediakan perlembagaan ini semasa proses penubuhan syarikat.

Tanggungjawab Pengarah

Akta 2016 menetapkan tanggungjawab yang jelas untuk pengarah syarikat. Ini penting untuk anda tahu, terutama kalau anda ialah pengarah syarikat sendiri.

Kewajipan berkanun (statutory duties):

Bertindak dengan suci hati - Pengarah mesti bertindak demi kepentingan terbaik syarikat, bukan kepentingan peribadi.
Bertindak untuk tujuan yang wajar - Kuasa pengarah mesti digunakan untuk tujuan yang ia diberikan, bukan untuk tujuan lain.
Tahap kemahiran dan ketelitian - Pengarah perlu menjalankan tugas dengan tahap kemahiran dan ketelitian yang munasabah.
Mengelak konflik kepentingan - Pengarah tidak boleh meletakkan diri dalam situasi di mana kepentingan peribadi bercanggah dengan kepentingan syarikat.
Tidak mengambil keuntungan peribadi - Pengarah tidak boleh menggunakan kedudukan atau maklumat syarikat untuk keuntungan peribadi.
Menyimpan rekod perakaunan - Pengarah bertanggungjawab untuk memastikan syarikat menyimpan rekod perakaunan yang betul dan lengkap.

Penalti untuk pelanggaran:

Denda sehingga RM3 juta atau penjara sehingga 5 tahun atau kedua-duanya (untuk kesalahan berat)
Denda yang lebih rendah untuk kesalahan pentadbiran

Ini bukan untuk menakutkan anda. Selagi anda menjalankan syarikat dengan jujur dan teliti, anda tidak perlu risau. Tapi penting untuk tahu batas-batas tanggungjawab anda.

Hak Pemegang Saham

Akta 2016 juga memperkukuhkan hak pemegang saham. Ini penting terutama kalau syarikat anda mempunyai beberapa pemegang saham.

Hak utama pemegang saham:

Hak mengundi - Setiap pemegang saham berhak mengundi dalam mesyuarat syarikat
Hak mendapat maklumat - Pemegang saham berhak memeriksa rekod syarikat tertentu
Hak mendapat dividen - Jika syarikat mengisytiharkan dividen
Hak untuk membawa tindakan undang-undang - Pemegang saham minoriti boleh membawa tindakan terbitan (derivative action) bagi pihak syarikat
Remedi untuk penindasan - Pemegang saham yang merasakan mereka ditindas boleh memohon relief dari mahkamah

Bagi pemegang saham minoriti, Akta 2016 memberikan perlindungan yang lebih baik berbanding Akta 1965. Ini termasuk hak untuk meminta audit khas dan hak untuk membantah tindakan syarikat yang prejudis.

Peranan setiausaha syarikat sangat penting dalam memastikan hak-hak pemegang saham dijaga dan semua prosedur dipatuhi.

Soalan Lazim (FAQ)

Adakah Akta Syarikat 2016 terpakai untuk enterprise?

Tidak. Enterprise (milikan tunggal dan perkongsian) dikawal oleh Akta Pendaftaran Perniagaan 1956 dan Akta Perkongsian 1961. Akta Syarikat 2016 hanya terpakai untuk syarikat yang diperbadankan (Sdn Bhd, Bhd).

Adakah syarikat yang ditubuhkan sebelum 2017 perlu pindah ke Akta baru?

Syarikat sedia ada secara automatik tertakluk kepada Akta 2016 mulai 31 Januari 2017. Tapi untuk perkara-perkara tertentu seperti modal dibenarkan dan nilai tara saham, ada tempoh peralihan yang ditetapkan.

Bolehkah pengarah tunggal juga jadi pemegang saham tunggal?

Ya. Di bawah Akta 2016, seorang individu boleh menjadi pengarah tunggal dan pemegang saham tunggal Sdn Bhd. Ini memudahkan usahawan solo menubuhkan Sdn Bhd.

Apa berlaku kalau syarikat tidak mematuhi Akta ini?

Bergantung kepada jenis pelanggaran. Untuk kesalahan pentadbiran (seperti lewat hantar laporan tahunan), biasanya dikenakan denda. Untuk kesalahan berat (seperti penipuan), boleh dikenakan denda besar dan juga hukuman penjara.

Kaitan Dengan Penamaan Syarikat

Akta Syarikat 2016 turut mengawal peraturan penamaan syarikat di Malaysia. Setiap nama syarikat mesti mematuhi syarat penamaan SSM yang ditetapkan di bawah akta ini, termasuk larangan penggunaan perkataan tertentu dan keperluan format nama mengikut jenis entiti.

Kesimpulan

Akta Syarikat 2016 membawa banyak perubahan positif yang memudahkan urusan syarikat di Malaysia. Dari proses penubuhan yang lebih mudah hingga pentadbiran yang lebih ringkas, akta ini direka untuk menggalakkan lebih ramai orang menubuhkan syarikat.

Sebagai pemilik atau pengarah syarikat, anda tidak perlu menghafal setiap seksyen dalam akta ini. Tapi anda perlu faham peruntukan-peruntukan utama yang berkaitan dengan syarikat anda. Terutama tentang tanggungjawab pengarah dan hak pemegang saham.

Kalau ada perkara yang anda tidak pasti, rujuk kepada setiausaha syarikat atau peguam anda. Mereka ialah orang yang paling sesuai untuk memberikan nasihat khusus berdasarkan situasi syarikat anda. Mencegah masalah sentiasa lebih mudah dan murah berbanding menyelesaikan masalah yang sudah berlaku.